Баскский язык. Марчель Марискаль Балерди – Поэтический перевод с Анной Орлицкой 7
Специальный гость – Наталья Метелева. Martxel Mariskal Balerdi (Hondarribia, Euskadi, España) LEHEN ATUNAREN BIHOTZA Urtero, lehen marean atzemandako lehen atuna labanaz zakatzen erdigunetik beherantz irekiko zuen, segidan bere marinel esku zakar-sendoak, abilak bezain zintzoak, ebakiduran sartu urte oso batez espero isilean mantendutako irrikaz —tiraldi ziurraz baliatuz— arrainari piramide itxurako bihotz leuna erraietatik ateratzearren, eta ondoren, eskifaiaren poztasunaren eta konplizitatezko begiradaren aurrean, hantxe, kubiertan bertan, zaka-zaka gordinik jan. Erritua. Erritua. Erritua. Gerlaria bailitzan, garaitua izan denaren muinaz jabetzearekin batera, aurkariaren —itsaso zabaleko gainontzeko atunen— arimaren, izatasun menderakaitzaren makaltzea bilatzen. Bai, zinez zantzu ona hasi berria den arrantzu-aldirako, hasi berria den urteroko borroka gogorrerako. Nor da hemen indartsuena? Nor da hemen nagusia? Dagoeneko marinel-gerlariaren hortzetan, ahoan, hesteetan, zainetan, odolean, ikur eta mezu bihurtu da atun-bihotza. Itsasgizonen artean badira hainbat egite eta uste lehorreko gizaki zibilizatuak sekula ere ulertuko ez dituenak, are gutxiago bere barne-mamian bizituko; eta berak asabengandik jasotakoa urtero zintzoki bete baino ezin, txotxua zeneko garai urruna ezkero. Lehen atunaren azken bihotz apurrak ardoaren laguntzaz eztarritik behera bultza, txopan bakarrik jarri, eta itsasoaren erdian errezo isila eskainiko zion Guadalupeko Amari. Gero, tristura misteriotsu moduko batean bildutako solemnitatean, ezinbestean errespetatu beharreko bakardadean, itsasoari, haizeari, bere buruari, inori —askatasun-gudu-bake-barkamen himnoak balira bezala— bata bestearen atzetik rantxerak ozen kantatu. Erritua. Erritua. Erritua. Lehen atunaren bihotza irentsi! Lehen atunaren bihotza gordinik jan! Марчель Марискаль Балерди (Ондаррибия, Страна Басков, Испания) СЕРДЦЕ ПЕРВОГО ТУНЦА Каждый год от середины жабер вниз он вскрывает ножом первого тунца, пойманного в первый улов, погружает в разрез свои грубые и жесткие рыбацкие руки, что с нетерпением ждали этого момента в молчании целый год, старательные и ловкие руки, и резким движением вырывает из внутренностей рыбы гладкое сердце в форме пирамиды, а затем на глазах радостной сочувствующей команды прямо на палубе пожирает его сырым. Ритуал. Ритуал. Ритуал. Он подобен воину, что, овладев сутью одного поверженного, ожидает, когда испустит дух и лишится своей неукротимой силы его враг – остальные тунцы на морских просторах. Это, конечно, хороший знак перед началом рыболовного сезона, перед началом тяжелой ежегодной битвы. Кто сильнее? Кто здесь хозяин? На зубах, во рту, в кишечнике, в жилах и в крови рыбака-воина сердце тунца приобрело значение и стало посланием. У людей моря есть множество верований и обычаев, которые никогда не понять цивилизованным людям суши и тем более не испытать на своей шкуре. Рыбак же верен тому, что унаследовал от предков, когда был еще юнгой на судне. Он жадно запивает вином последние куски сердца первого тунца, отыскивает угол на корме и посреди моря возносит безмолвную молитву Богоматери Гваделупской, затем с торжеством, облеченным в таинственную печаль, в одиночестве, требующем уважения, поет, словно гимны свободе-борьбе-миру-прощению, одну за другой песни морю, ветру, себе, никому. Ритуал. Ритуал. Ритуал. Проглотить сердце первого тунца! Пожирать сердце первого тунца сырым! Перевод с баскского Натальи Метелевой
Название:
Баскский язык. Марчель Марискаль Балерди – Поэтический перевод с Анной Орлицкой 7
Категория:
Разное