Дзӕуджыхъӕуы байгом кодтой цыртдзӕвӕ Гӕздӕнты Гайтойӕн

107 азы фӕстӕ, ӕнӕхъӕн царды сӕрты, фӕлтӕры хъӕлӕс, æнӕмӕлгӕ уацмысты автор Гӕздӕнты Гайто йӕ Райгуырӕн бӕстӕйы. Йӕ цыртдзӕвӕн ын сӕйраг парчы сӕвӕрдтой, куыд æгæрон кады символ. Бронзæйы æмæ æндоны равдыстой æрмæст адæймаджы нæ, фæлæ æнæхъæн дуг — "Ночные дороги", "Черные Лебеди" æмæ æнæмæнг зындгонддæр уацмыс "Вечер у Клэр". 26-аздзыд Гӕздӕны-фырты романыл дис кодта Бунин, ногæй-ногмæ иу æй бакаст Острогин, Горький та фыстæджы фыссæджы схуыдта "иттӕг курдиатджын". Ӕмӕ, фæстæдæр куыд рабӕрӕг уыдзӕн, афтӕмӕй нӕ фӕрӕдыд. Ирон прозаик дунейӕн балӕвар кӕндзӕн стыр уацмысты ӕнӕхъӕн ӕмбырдгонд, кӕд ын йӕ амӕлӕтӕй дӕсгай азты фӕстӕдӕр рухс фендзысты, уӕддӕр. Ӕмӕ Кӕд Гӕздӕны-фырт йæ Райгуырӕн бӕстӕйы арӕх нӕ уыд - цалдӕр хатты сабийæ, иу хатт та лӕппуйӕ — уыцы сæмбæлд ӕвзонг Гайтойӕн уыд фӕстаг: 16-аздзыдӕй хӕрзбон загъта йӕ хӕстӕджытӕн урс ӕфсадмӕ ацӕуыны размӕ, уый фӕстӕ — эвакуаци, Константинополь, стæй та йæ уарзон Париж. Уым арвыста йӕ царды бонтӕ, афтӕ дæр нал федта йӕ мады æмæ йӕ хоты. Фæлæ ныр бирӕ азты фæстæ "уырыссаг Марсель Пруст", афтӕ йӕ схуыдтой критиктӕ, ногӕй ӕрыздӕхт йӕ хӕдзармӕ, ӕрмӕст ӕнусмӕ. Æфсӕйнаг хуыз фыссӕг ссардта скульптор Соскъиты Барисы къухтӕй, æххуыс та йын бакодтой меценаттӕ Дзгойты Валерий ӕмӕ Пухаты Олег. Монумент сси фыццаг Уӕрӕсейы территорийыл, йӕ размӕ прозаикы номыл уыд ӕрмӕст мемориалон фӕйнӕг республикӕйы сӕйраг горӕты. Ныртӕккӕ Гайто адӕмы раз ӕрлӕууыд, цыртдзæвæны дæргъ рауад 2 метрæй фылдæр. Цыртдзæвæны ахадындзинадӕн аргъ скӕнын ӕцӕгдӕр зын у — зындгонд ӕмзӕххон ныр центрон паркмӕ бацӕуӕны республикӕйы цӕрджытыл ӕмӕ уазджытыл сӕмбӕлы, кӕд афӕдзы размӕ дӕр ма ахӕм хъуыддаг зын скæнæн уыд, уӕддӕр. Монумент сӕвӕрыныл цыдис ӕцӕг тох - бирӕ ахуыргӕндтӕ ӕмӕ фысджытӕ дзырдтой ныхмӕ. Санаты Давид, Лаура Марышева, Кокойты Эллитæ